Op zoek naar kapitaal: hoe bepaal je je financieringsbehoefte?

Auteur: Steven Vrendenbarg / Gepubliceerd door Sprout / 5 januari 2015

Waar moet je op letten bij het aantrekken van start- of groeikapitaal? De komende weken geeft Sprout-expert Steven Vrendenbarg je tips en tricks. We beginnen bij de basis: het vaststellen van de hoogte van je financieringsbehoefte.

Kun je jouw onderneming starten en laten groeien door jouw spaargeld in te brengen en de beschikbare kasstroom van je onderneming te herinvesteren? Of ben je aangewezen op externe financiering? Om dat vast te kunnen stellen moet je je financieringsbehoefte bepalen.

Die behoefte ontstaat omdat gedurende de opstartfase van de onderneming er meer geld uitgaat aan kosten en investeringen (website, bedrijfsauto, voorraad, etc.) dan wordt ontvangen. Als het goed is, bereik je op een bepaald moment het punt waarop er net zoveel geld wordt ontvangen als wordt besteed; dit is het break-even point. Je financieringsbehoefte stel je vast door alle kasstromen tot aan dit punt op te tellen.

Je financieringsbehoefte kan je in een aantal eenvoudige stappen bepalen:

1. Doorlopen

Doorloop je gehele onderneming van A tot Z: wat heb ik nodig om te starten of te groeien? Denk daarbij aan een laptop, website, bedrijfsruimte, voorraad, etc. Welke kosten ga ik maken? Denk aan telefoon-, internet-, energie- en abonnementskosten.

Wanneer realiseer ik welke inkomsten? Bepaal wanneer je welke producten verwacht te verkopen of welke diensten verwacht te leveren. Houd er rekening mee dat er een verschil kan zitten tussen het moment van verkoop van producten of levering van diensten en het moment waarop je in ruil daarvoor geld ontvangt. 

Het beantwoorden van deze vragen leidt tot jouw aannames. Zorg ervoor dat je niets over het hoofd ziet en dat je alle aannames kunt onderbouwen.

2. Prognose

Stel vervolgens op basis van je aannames een prognose op van alle kasstromen, waaronder inkomsten, kosten en investeringen, in bijvoorbeeld MS Excel of Google Spreadsheets. Doe dit op maandbasis, bijvoorbeeld voor een periode van drie jaar.

3. Optellen

Tel alle kasstromen (inkomsten, kosten en investeringen) bij elkaar op tot aan het break-even point. Je hebt nu je financieringsbehoefte in kaart gebracht.

Onderstaande tabel geeft een vereenvoudigde kasstroomprognose van een startup weer en de wijze waarop je de totale financieringsbehoefte afleidt.

 

Als stelregel geldt dat invulling van de financieringsbehoefte ervoor moet zorgen dat de onderneming ten minste 6 maanden kan overbruggen. Maar feitelijk dien je met de financiering het break-even point te bereiken.

In het voorbeeld betekent dit dat je een financieringsbehoefte hebt van 45.000 euro waarmee je een periode van 8 maanden overbrugt. Deze 45.000 euro dient gefinancierd te worden met eigen geld of externe financiering of een combinatie daarvan. De hoogte van de op te halen externe financiering noemen we de financieringsvraag: de totale financieringsbehoefte minus geïnvesteerd eigen geld.

Mijn advies is om eerst te onderzoeken of het lukt je financieringsvraag op nul te krijgen: je totale financieringsbehoefte vul je volledig in met eigen middelen (startkapitaal) en de kasstroom van de onderneming. Dit wordt bootstrapping genoemd.


Op zoek naar kapitaal: bootstrap je startup

Auteur: Steven Vrendenbarg / Gepubliceerd door Sprout / 12 januari 2015

Wat houdt bootstrapping in en hoe pak je het aan? Sprout-expert Steven Vrendenbarg legt het uit in de tweede aflevering in de reeks Op zoek naar kapitaal.

In het artikel van vorige week (zie bovenstaand artikel) heb je kunnen lezen hoe je je financieringsbehoefte vaststelt. Vraag is nu of je dit uit eigen middelen kan financieren of dat je bent aangewezen op externe financiers. 

Mijn advies is om te proberen je financieringsvraag op nul te krijgen: je totale financieringsbehoefte vul je daarbij volledig in met eigen middelen en de kasstroom van de onderneming. Dus zonder externe financiers. Dit wordt bootstrapping genoemd.

Voordelen van bootstrapping: 

  • Je bent er op gebrand om je uitgaven te minimaliseren zodat je kan investeren in je onderneming, wat er toe leidt dat je creatiever wordt; 
  • Je behoudt volledige controle: je hoeft aan niemand verantwoording af te leggen, je hebt geen toestemming nodig voor bepaalde beslissingen en wordt door niemand opgejaagd;
  • Je kunt je volle aandacht besteden aan de groei van je onderneming, en niet aan het aantrekken van financiering of het informeren van en/of overleggen met financiers;
  • Als het eenmaal goed gaat met je onderneming ben jij degene die daar devruchten van plukt. Op dat moment kun je tegen veel aantrekkelijkere voorwaarden extern kapitaal ophalen, om bijvoorbeeld groei te versnellen.

De volgende zaken kunnen helpen om je onderneming zonder externe financiering op te zetten:

  • Behoudt zo lang mogelijk je (parttime) baan. Met name tijdens het uitwerken en toetsen van je idee; de oplossing voor een bestaand probleem. In deze periode verzamel je data en spreek je met je toekomstige doelgroep.  Tot het moment dat je hebt vastgesteld dat je onderneming een reële kans van slagen heeft, is het onverstandig om je baan op te zeggen.
  • Zet je kennis en ervaring in om bij te verdienen. Eventueel om andere startups te helpen. In dat geval kan 'barteren' interessant zijn, waarbij je een product of dienst ruilt tegen het product of de dienst van de ander. Hiermee bespaar je geld.  Een voorbeeld van een (Nederlands) platform dat de kans vergroot om tot een succesvolle barter te komen is Canhav.com.
  • Doe zoveel mogelijk zelf. Het zal je mogelijk verbazen hoeveel je jezelf kunt aanleren of kunt uitzoeken. Veel kennis is beschikbaar online. Voor vraagstukken waarbij je hulp nodig hebt, kijk eerst in je netwerk of iemand je kan helpen. Zij doen dit meestal tegen een andere vergoeding dan een onbekende. Soms is een bedankje genoeg. Bedank ze in dat geval met een kleinigheidje zodat ze de volgende keer weer voor je klaarstaan. Is er binnen je netwerk niemand die je kan helpen? Zoek dan een adviseur die jouw situatie begrijpt. Dit zal blijken uit zijn tarief of de wijze waarop je kunt betalen; denk aan gespreid betalen, of (deels) op een later moment.
  • Huur als je kan huren, betaal gespreid waar mogelijk en betaal op het laatste moment binnen de toegestane betalingstermijn. Op die manier houd je meer geld in de onderneming.
  • Zorg ervoor dat je zo snel mogelijk je product of dienst kunt verkopen. Dit is om twee redenen belangrijk. Enerzijds is er geen betere validatie van je idee dan een betalende klant. Anderzijds levert het geld op, wat vanzelfsprekend uitstekend past in het bootstrapping-concept.

Lukt het je om zonder externe financiering te starten en groeien? Lees dan niet verder en zet je ondernemingsplan om in een onderneming.

Haalbaar

Maar bootstrapping is helaas niet altijd haalbaar, dat is mede afhankelijk van de kapitaalintensiteit van je onderneming. In dat geval heb je een financieringsvraag waardoor je bent aangewezen op externe financiers.

Vraag is nu hoe je deze financieringsvraag invult: met eigen vermogen (kapitaalinjectie in ruil voor aandelen) of met vreemd vermogen (kapitaal in de vorm van een lening).


Op zoek naar kapitaal: Eigen vermogen of vreemd vermogen?

Auteur: Steven Vrendenbarg / Gepubliceerd door Sprout / 19 januari 2015

Haal je kapitaal op in ruil voor een deel van je onderneming, of kies je voor een lening? Sprout-expert Steven Vrendenbarg helpt je op weg.

Eerder heb je kunnen lezen hoe je in een aantal stappen je financieringsvraag in kaart brengt: je bepaalt je totale financieringsbehoefte en vermindert dit met beschikbare eigen middelen en de positieve kasstroom van de onderneming.

Vraag is nu hoe je je financieringsvraag invult. Traditioneel zijn er twee routes:

  1. Eigen vermogen: je verkrijgt geld in ruil voor een deel van je onderneming. De investeerder deelt mee in het resultaat van de onderneming en krijgt doorgaans zeggenschap.
  2. Vreemd vermogen: je leent geld waarover je rente betaalt. Je spreekt met elkaar af wanneer je de lening aflost.

Eigen vermogen en vreemd vermogen hebben beide specifieke kenmerken. Onderstaande tabel geeft een aantal belangrijke kenmerken van eigen en vreemd vermogen weer.

Eigen vermogen

Eigen vermogen is langlopend: doorgaans tot het moment van verkoop of liquidatie van de onderneming. Daarnaast is eigen vermogen op de lange termijn duur en gaat het gepaard met bemoeienis van een medeaandeelhouder. Dit kan een voordeel zijn indien de investeerder voor de onderneming waardevolle kennis en ervaring inbrengt. Voor kennis en ervaring kun je overigens ook een geschikte mentor zoeken.

Vreemd vermogen

Vreemd vermogen is voordeliger, met name indien het een relatief langlopende faciliteit met onderpand betreft. Is dat niet het geval, dan zal een traditionele kredietgever op zoek gaan naar andere zekerheden en/of eisen stellen aan de verhouding tussen eigen en vreemd vermogen.

Starters kunnen doorgaans niet voldoen aan de eigen vermogennorm. Hierdoor moeten zij uitwijken naar andere kredietgevers zoals mircofinancier Qredits, investeerders (eigen vermogenfinanciering), familie en vrienden en/of crowdfunding platforms.

Aandachtspunten

Neem in je afweging – naast de specifieke kenmerken van eigen en vreemd vermogen – de volgende aandachtspunten mee:

  • Houd er rekening mee dat je langlopende uitgaven (investeringen) met langlopende financieringen – waaronder eigen vermogen – matcht, en kortlopende uitgaven met kortlopende financieringen.
  • Realiseer je dat het opbouwen van een succesvolle onderneming ertoe leidt dat nieuwe financieringsmogelijkheden zich aandienen. Op het moment dat je kan aantonen dat je onderneming winstgevend is en je in staat bent aan rente- en aflossingsverplichtingen te voldoen, ben je een interessante partij voor financiers. Structureer minder optimale financiering dan ook voor een relatief korte periode zodat je bij een verbeterde financiële situatie deze (deels) kan vervangen door een financiering met gunstigere voorwaarden.
  • In veel gevallen is een combinatie van verschillende financieringsvormen de beste optie. Dit wordt gestapelde financiering genoemd. Houdt hierbij rekening met de volgorde waarop je de financieringsdeelvraag neerlegt bij de verschillende financiers. Dit komt in het artikel van volgende week aan de orde.

TypeN financiers

Als je weet hoeveel financiering je moet aantrekken, en welke vorm – eigen of vreemd vermogen – je voorkeur heeft, kun je op hoofdlijnen bepalen aan welke financier(s) je je financieringsvraag voorlegt.


Op zoek naar kapitaal: welke financier past bij jou?

Auteur: Steven Vrendenbarg / Gepubliceerd door Sprout / 26 januari 2015

Op het moment dat je de hoogte van je financieringsvraag hebt vastgesteld én je je voorkeur hebt bepaald voor eigen vermogen of vreemd vermogen financiering, kun je afwegen welke financier(s) je benadert. Sprout-expert Steven Vrendenbarg licht de verschillen toe.

We onderscheiden grofweg 6 typen financiers. 

  1. Professionele investeerder
  2. Informele investeerder
  3. Traditionele banken
  4. Microfinanciering
  5. Crowdfunding
  6. Familie en vrienden

De typen financiers hanteren verschillende eisen ten aanzien van de minimale en maximale hoogte van de financiering, eigen inbreng, etc. Daarnaast kijken ze ook anders naar de professionaliteit van de financieringsaanvraag en -aanvrager en speelt de gun-factor een kleinere of juist een grotere rol. De gun-factor is de mate waarin de relatie van de financier met de ondernemer een rol speelt.

Onderstaand overzicht positioneert de 6 typen financiers op basis van professionaliteit en gun-factor. Links bovenin het overzicht worden hoge eisen gesteld aan professionaliteit en weegt de gun-factor minimaal. Rechts onderin zijn de eisen aan professionaliteit minimaal en weegt de gun-factor zwaar. In het overzicht wordt per financier het type financiering (eigen vermogen, vreemd vermogen, etc.) dat zij verstrekt en een aantal specifieke kenmerken benoemd. 

 

Hoogte

De hoogte van je financieringsvraag geeft richting aan welke financier je het beste kunt benaderen. Zo kun je voor kleine bedragen niet bij een professionele investeerder terecht. Terwijl je met een grote financieringsvraag waarschijnlijk niet moet aankloppen bij je tante of een vriend. Het is van belang dat je je financieringsvraag – afhankelijk van het type financier – in meer of mindere mate zorgvuldig onderbouwt.

Voorwaarden

Daarnaast is het goed om naar de voorwaarden te kijken per type financier. Investeerders kijken naar het management team en 'tractie'; je moet kunnen aantonen dat jouw idee dé oplossing is voor een bestaand probleem. Dit doe je door verkopen, respons van je afzetmarkt en marktonderzoek. Toon ook schaalbaarheid aan. Dit is je business case die je onder andere toelicht in een ondernemingsplan of investeringsmemorandum.

Traditionele banken kijken meer naar een minimale hoeveelheid eigen vermogen in de onderneming; de eigen vermogennorm. Hierdoor is deze financiering ongeschikt voor ondernemingen met geen of beperkt eigen vermogen; wat vaak van toepassing is op startups. Microfinanciering is een goede optie indien je geen onderpand of andere zekerheden kan bieden en geen of beperkt eigen geld kan inbrengen.

Voor familie en vrienden geldt doorgaans geen minimale hoogte van een financiering of investering. Ook geen eigen vermogennorm. Bovendien beogen je familie en vrienden niet het hoogst haalbare rendement of rente. Wel willen ze weten wat je met het geld gaat doen. Al dan niet in de vorm van een ondernemingsplan. De gunfactor is vaak doorslaggevend. 

Crowdfunding

Met crowdfunding wordt bedoeld dat je geld ophaalt bij een groot publiek; de 'crowd'. Dit kan in de vorm van het uitgeven van aandelen, een lening, converteerbare obligaties, het vooruit verkopen van je product of simpelweg door giften (sponsoring).

Zorg ervoor dat je onderneming (type product/dienst, commercieel/maatschappelijk, etc.), het type financiering en het platform goed op elkaar afstemt. Een succesvolle campagne kenmerkt zich in veel gevallen door een relatief hoge gunfactor. Deze gunfactor wordt bereikt door een sympathiek product of dienst en ondernemer. Daarnaast draagt een professionele uitwerking van onder meer het beeldmateriaal dat gebruikt wordt om de product/dienst en het team toe te lichten in belangrijke mate bij aan het succes. 

Gestapelde financiering

Een combinatie van verschillende financieringsvormen kan het meest geschikt zijn om jouw financieringsbehoefte in te vullen. Dit wordt gestapelde financiering genoemd. Houdt hierbij rekening met de volgorde waarop je de financieringsdeelvraag neerlegt bij de verschillende financiers. Het is bijvoorbeeld onverstandig om naar een professionele investeerder te stappen terwijl je nog geen eigen middelen hebt ingebracht of familie en vrienden niet eerst hebt benaderd. 

Onderstaand overzicht geeft richting aan de volgorde waarin je financiers benadert, van boven (startup) naar beneden (volwassen onderneming):


Op zoek naar kapitaal: zo benader je investeerders (10 tips)

Auteur: Steven Vrendenbarg / Gepubliceerd door Sprout / 2 februari 2015

Hoe kun je potentiële investeerders het beste benaderen? Sprout-expert Steven Vrendenbarg geeft in deze vijfde aflevering van 'Op zoek naar kapitaal' tips voor een goede voorbereiding, waarmee de kans dat je de door jouw gewenste investering ophaalt groter wordt.

1. ONDERBOUW JE BUSINESS CASE 

Zorg ervoor dat je eerst iets op eigen kracht hebt gepresteerd. Investeerders zitten niet te wachten op 'ondernemers' met alleen een idee. Je moet kunnen aantonen wat je met inzet en bescheiden middelen voor elkaar hebt gekregen. Je moet traction aan kunnen tonen: jouw idee is de oplossing voor een bestaand probleem. Dit bewijs je met verkopen, respons van je afzetmarkt en met marktonderzoek. Dit is je business case. Voor veel starters betekent dit dat je je spaargeld hebt ingezet (bootstrapping) en dat je bij familie en vrienden financiering hebt aangetrokken om jouw business case te kunnen onderbouwen.

2. WEES PROFESSIONEEL

Bereid je goed voor op het traject en stel je in de communicatie met investeerders kundig op. Werk je propositie zorgvuldig uit en zorg voor een solide financiële onderbouwing van je onderneming en financieringsvraag.

3. WEET WAT JE FINANCIERINGSVRAAG IS

De financieringsvraag volgt uit een solide financiële prognose van je onderneming. Uit de prognose volgt wanneer je financiering nodig hebt. Bepaal op basis daarvan je strategie. Idealiter heb je voldoende tijd om je in eerste instantie te richten op investeerders die goed passen bij jouw onderneming.

4. STEL EEN ONE-PAGER, ONDERNEMINGSPLAN EN EVENTUEEL EEN GEHEIMHOUDINGSVERKLARING OP

Voordat je contact zoekt met investeerders moet je een one-pageropstellen. Hierin staan de hoofdlijnen van de investeringspropositie. Investeerders die interesse tonen vraag je een geheimhoudingsverklaring te tekenen. Wees hierin flexibel, want een geheimhoudingsverklaring wordt steeds vaker gezien als een teken dat je elkaar niet vertrouwt, terwijl dat vertrouwen tussen ondernemer en investeerder juist zo belangrijk is. Investeerders die je vertrouwt, ontvangen vervolgens het ondernemingsplan en verdere informatie.

5. BEPAAL JOUW IDEALE INVESTEERDER

Stel een lijst op met potentiële investeerders. Deze lijst stel je samen door vast te stellen welke investeerders actief zijn. Bij voorkeur staan er investeerders op die actief zijn of zijn geweest in de branche waarin jij actief bent. Zij zijn jouw ideale investeerders. Zij zijn degenen die affiniteit hebben met jouw onderneming en hebben waardevolle kennis en een waardevol netwerk. Benader vervolgens eerst deze ideale investeerders.

6. ONDERZOEK OP WELKE MANIER JE BENT VERBONDEN

Hoe kom je in contact met jouw ideale investeerder? Voor een participatiemaatschappij zal dat niet zo lastig zijn. Via de website en een telefoontje heb je de contactgegevens van de juiste persoon. Voor informele, particuliere investeerders is het minder gemakkelijk. Maak gebruik van je netwerk, LinkedIn en Google. Echter, voordat je de investeerder benadert is het van belang dat je onderzoekt of iemand je kan introduceren. Iemand die de investeerder kent. Bijvoorbeeld een gemeenschappelijk (LinkedIn) contact die jij respecteert en de investeerder – voor zover jij kunt inschatten – ook. Vraag hem of haar jou te introduceren. Een 'warme' introductie is zeer waardevol.

7. MAAK EEN PLANNING

Om te voorkomen dat je verzeild raakt in een langdurige zoektocht naar jouw ideale investeerder, is het verstandig om een planning op te stellen. Weet wanneer je je niet langer alleen kan richten op je ideale investeerder. Benader op tijd een volgende groep – in jouw optiek mogelijk minder ideale – investeerders.

8. SPREEK VEEL POTENTIËLE INVESTEERDERS

In de zoektocht naar een investering is het zaak om veel investeerders te spreken. In de meeste gevallen loop je weg zonder financiering, maar wel met waardevolle feedback. Het zijn doorgaans gratis consults waaruit je goed kan opmaken waar de sterke en zwakke punten van je onderneming liggen. De adviezen kun je gebruiken om je onderneming(splan) te verbeteren én om in volgende gesprekken met investeerders in jouw voordeel toe te passen.

9. ONTHOUD: JIJ HEBT HEN IETS TE BIEDEN

Wees bewust van je houding richting potentiële investeerders: je bent professioneel, je weet waar je het over hebt, je bent bescheiden maar vergeet niet dat jij iets te bieden hebt. Jij biedt de investeerder de kans om te participeren in een ambitieuze jonge onderneming. Stel dan ook vragen zodat je weet waar de investeerder naar op zoek is en of het een match is met jou en jouw onderneming.

10. LEG ALLES ZORGVULDIG VAST

Als je eenmaal financiering weet aan te trekken is het zaak dat je alles helder en goed vastlegt. Dit voorkomt narigheid achteraf. Laat je tijdig adviseren op punten waar jijzelf geen of weinig ervaring in hebt. Houdt er rekening mee dat investeerders dagelijks met dit bijltje hakken en hun ervaring in eigen voordeel inzetten. In die zin ben je kwetsbaar, juist in de opstartfase.